Στις 27 Μαρτίου 2021 τίθεται σε εφαρμογή ο κανονισμός της ΕΕ για τη διαφάνεια και τη βιωσιμότητα της αξιολόγησης κινδύνου στην τροφική αλυσίδα. Η πρόταση της Επιτροπής για τον κανονισμό εγκρίθηκε το 2019, μετά από μια Πρωτοβουλία Ευρωπαίων Πολιτών. Η έναρξη ισχύος του κανονισμού δεν σηματοδοτεί μόνο ένα σημαντικό βήμα προόδου στον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ασφάλειας τροφίμων της ΕΕ, αλλά είναι επίσης ένα εξαιρετικό παράδειγμα του άμεσου πολιτικού αντίκτυπου μιας ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας πολιτών.

Οι νέοι κανόνες στοχεύουν να βελτιώσουν τη διαφάνεια της εκτίμησης κινδύνων της ΕΕ σχετικά με τα τρόφιμα, καλύπτοντας ένα ευρύ φάσμα προϊόντων που προκαλούν μεγάλη ανησυχία στους πολίτες. Ο κανονισμός θα ενισχύσει την αξιοπιστία, την αντικειμενικότητα και την ανεξαρτησία των μελετών που υποβάλλονται στην Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA ) και θα δώσει μεγαλύτερο ρόλο στα κράτη μέλη στη διακυβέρνηση της EFSA.

Η Επίτροπος Στέλλα Κυριακίδη, υπεύθυνη για την Υγεία και την Ασφάλεια των Τροφίμων, δήλωσε σχετικά: «Η μεγαλύτερη διαφάνεια στο επιστημονικό έργο της ΕΕ στον τομέα των τροφίμων θα ενισχύσει την εμπιστοσύνη των καταναλωτών. Αυτοί οι νέοι κανόνες διαφάνειας ανταποκρίνονται άμεσα σε κλήσεις των πολιτών μας. Τους θέτουμε σε εφαρμογή σε μια εποχή που η Επιτροπή έχει αναλάβει μια ισχυρή δέσμευση, μέσω της στρατηγικής «Από το αγρόκτημα στο Πιάτο», στην εξασφάλιση μεγαλύτερης βιωσιμότητας, έτσι ώστε ο τρόπος παραγωγής και κατανάλωσης των τροφίμων μας να είναι υγιής όχι μόνο για εμάς, αλλά και για τον πλανήτη μας».

Ο Bernhard Url, Εκτελεστικός Διευθυντής της EFSA, δήλωσε: «Αυτή είναι μια κρίσιμη στιγμή για το σύστημα ασφάλειας των τροφίμων στην ΕΕ. Η EFSA είναι ευγνώμων στους νομοθέτες που μας έδωσαν αυτήν τη συναρπαστική ευκαιρία να φέρουμε τους πολίτες και τους ενδιαφερόμενους φορείς πιο κοντά στο έργο μας και να επωφεληθούμε από τον μεγαλύτερο έλεγχο των διαδικασιών και πρακτικών εργασίας μας. Τα τελευταία δύο χρόνια έχουμε δεσμεύσει σημαντικούς πόρους για να διασφαλίσουμε ότι η μετάβαση στο νέο σύστημα θα είναι όσο το δυνατόν πιο ομαλή και χωρίς αποκλεισμούς για όλους τους ενδιαφερόμενους”.

Στη διαδικασία αξιολόγησης κινδύνων στην ΕΕ, όλες οι υποβληθείσες επιστημονικές μελέτες και δεδομένα θα κοινοποιηθούν προληπτικά στο κοινό. Αυτό θα συμβεί σε μια εύκολα προσβάσιμη μορφή σε ένα ειδικό τμήμα του ιστότοπου της EFSA. Μια σειρά μέτρων θα διασφαλίσει την ποιότητα, την ευρωστία και την ανεξαρτησία των μελετών που υποβάλλονται από τη βιομηχανία.

Όταν έχουν ανατεθεί μελέτες για την υποστήριξη μιας μελλοντικής αίτησης ή κοινοποίησης σε επίπεδο ΕΕ, οι ενδιαφερόμενοι υπεύθυνοι επιχειρήσεων και εργαστήρια πρέπει να κοινοποιήσουν αυτές τις μελέτες στην EFSA κατά τη φάση πριν από την υποβολή. Αυτό το μέτρο διασφαλίζει ότι οι εταιρείες που υποβάλλουν αίτηση για έγκριση υποβάλλουν όλες τις σχετικές πληροφορίες και δεν αναστέλλουν δυσμενείς μελέτες.

Τα επόμενα τέσσερα χρόνια, η Επιτροπή θα πραγματοποιήσει επίσης αποστολές διερεύνησης στα εργαστήρια για να αξιολογήσει εάν τα τελευταία εφαρμόζουν τα σχετικά πρότυπα για δοκιμές και μελέτες που υποβάλλονται στην EFSA. Αυτές οι αποστολές θα επιτρέψουν στην Επιτροπή να εντοπίσει και, εάν είναι απαραίτητο, να διορθώσει τυχόν μη συμμόρφωση ή αδυναμίες.

Τους τελευταίους μήνες, η EFSA βοηθά τους συνεργάτες της να κατανοήσουν καλύτερα και να προετοιμαστούν για τις νέες ρυθμίσεις. Δημιούργησε μια σειρά υποστηρικτικών υλικών όπως κινούμενα σεμινάρια, συχνές ερωτήσεις και πραγματοποίησε μια σειρά από προπονήσεις.

Καλύτερη διακυβέρνηση

Στόχος είναι τα κράτη μέλη θα διαδραματίσουν μεγαλύτερο ρόλο στη βελτίωση της διακυβέρνησης και της επιστημονικής συνεργασίας της EFSA και στη διασφάλιση της μακροπρόθεσμης επιχειρησιακής βιωσιμότητάς της.

Εκπρόσωποι όλων των κρατών μελών, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της κοινωνίας των πολιτών και των ομάδων συμφερόντων της τροφικής αλυσίδας, θα συμμετάσχουν στη διακυβέρνηση της EFSA. Θα εκπροσωπούνται στο διοικητικό συμβούλιο του, από την 1η Ιουλίου 2022.

Επιπλέον, η νομοθεσία προβλέπει μια πιο ενεργή συμμετοχή των κρατών μελών στην ενίσχυση της επιστημονικής ικανότητας της EFSA, με τη συμμετοχή των καλύτερων ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων για την EFSA.

Επόμενα βήματα

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η EFSA και τα κράτη μέλη της ΕΕ εργάζονται για να επιτύχουν το τελευταίο βήμα του κανονισμού: την ανάπτυξη ενός γενικού σχεδίου για τη διασφάλιση μιας συνεκτικής επικοινωνίας για τους κινδύνους καθ ‘όλη τη διαδικασία ανάλυσης κινδύνων.

Για να σηματοδοτήσει την επερχόμενη έναρξη εφαρμογής του κανονισμού για τη διαφάνεια, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η πορτογαλική Προεδρία, σε συνεργασία με την EFSA, θα διοργανώσουν μια κοινή εορταστική εικονική εκδήλωση την Τρίτη 30 Μαρτίου 2021, από τις 10:00 έως τις 12:30 CET.

Ιστορικό

Η πρόταση της Επιτροπής κατατέθηκε στις 11 Απριλίου 2018, ύστερα από απάντηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Πρωτοβουλία των Ευρωπαίων Πολιτών: «Απαγόρευση του glyphosate και προστασία των ανθρώπων και του περιβάλλοντος από τοξικά φυτοφάρμακα» και ολοκλήρωση του ελέγχου φυσικής κατάστασης του γενικού κανονισμού περί τροφίμων, σύμφωνα με την ατζέντα για τη βελτίωση της νομοθεσίας. Εγκρίθηκε από τους δύο συν-νομοθέτες, το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, σε λιγότερο από 15 μήνες, τον Ιούνιο το 2019.