Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε αναθεωρημένες κατευθυντήριες γραμμές της ΕΕ για τις περιφερειακές κρατικές ενισχύσεις, καθορίζοντας τους κανόνες βάσει των οποίων τα κράτη μέλη μπορούν να χορηγούν κρατικές ενισχύσεις σε επιχειρήσεις για τη στήριξη της οικονομικής ανάπτυξης των μειονεκτικών περιοχών στην ΕΕ, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα ίσους όρους ανταγωνισμού μεταξύ των κρατών μελών. Οι αναθεωρημένες κατευθυντήριες γραμμές θα τεθούν σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2022.

Οι κατευθυντήριες γραμμές για τις περιφερειακές ενισχύσεις είναι το πρώτο σύνολο κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις που αναθεωρούνται μετά την ανακοίνωση της ευρωπαϊκής πράσινης συμφωνίας και των ευρωπαϊκών βιομηχανικών και ψηφιακών στρατηγικών.

Η εκτελεστική αντιπρόεδρος Margrethe Vestager, υπεύθυνη για την πολιτική ανταγωνισμού, δήλωσε: «Οι νέες κατευθυντήριες γραμμές για τις περιφερειακές κρατικές ενισχύσεις που εγκρίθηκαν σήμερα θα επιτρέψουν στα κράτη μέλη να στηρίξουν τις λιγότερο ευνοημένες ευρωπαϊκές περιφέρειες για να καλύψουν την κάλυψη και να μειώσουν τις ανισότητες όσον αφορά την οικονομική ευημερία, το εισόδημα και ανεργία. Αυτοί οι στόχοι συνοχής βρίσκονται στο επίκεντρο της Ένωσης μας. Έχουμε επίσης αυξήσει τις δυνατότητες για τα κράτη μέλη να υποστηρίξουν περιφέρειες που αντιμετωπίζουν μεταβατικές ή διαρθρωτικές προκλήσεις όπως ο πληθυσμός, έτσι ώστε οι κατευθυντήριες γραμμές να συμβάλλουν πλήρως στις πράσινες και ψηφιακές μεταβάσεις διασφαλίζοντας ταυτόχρονα ίσους όρους ανταγωνισμού μεταξύ των κρατών μελών.

Οι περιφερειακές ενισχύσεις είναι ένα σημαντικό μέσο που χρησιμοποιούν τα κράτη μέλη για την ενίσχυση της περιφερειακής ανάπτυξης. Η Επιτροπή ενέκρινε τις αναθεωρημένες κατευθυντήριες γραμμές για τις περιφερειακές ενισχύσεις μετά από αξιολόγηση των ισχυόντων κανόνων που διενεργήθηκαν το 2019 και εκτεταμένη διαβούλευση με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη σχετικά με το σχέδιο κειμένου, συμπεριλαμβανομένων των κρατών μελών, των περιφερειακών και τοπικών αρχών, των επιχειρηματικών ενώσεων, των ομάδων συμφερόντων, των μεμονωμένων εταιρειών και των πολιτών .

Οι αναθεωρημένες κατευθυντήριες γραμμές για τις περιφερειακές ενισχύσεις περιλαμβάνουν μια σειρά στοχοθετημένων προσαρμογών για την απλούστευση και την απεικόνιση της εμπειρίας που αποκτήθηκε από την εφαρμογή των προηγούμενων κανόνων, καθώς και για να αντικατοπτρίζουν νέες προτεραιότητες πολιτικής που σχετίζονται με την ευρωπαϊκή πράσινη συμφωνία και την ευρωπαϊκή βιομηχανική και ψηφιακή στρατηγική. 

Τα βασικά στοιχεία των αναθεωρημένων κατευθυντήριων γραμμών είναι:

  • Αυξήθηκε η συνολική κάλυψη περιφερειακών ενισχύσεων στο 48% του πληθυσμού της ΕΕ (προηγουμένως 47%) και επικαιροποιημένος κατάλογος υποβοηθούμενων περιοχών «a’» και προκαθορισμένων «γ» με βάση τις τελευταίες διαθέσιμες στατιστικές της Eurostat για το ΑΕγχΠ (2016-2018) και την ανεργία (2017-2019). Τα κριτήρια ανάθεσης για τις ενισχυόμενες περιοχές, που έχουν αποδειχθεί ότι λειτουργούσαν καλά την προηγούμενη περίοδο, παρέμειναν αμετάβλητα. Ταυτόχρονα, τα κράτη μέλη θα έχουν αυξημένη ευελιξία για την εκχώρηση των λεγόμενων «μη προκαθορισμένων« περιοχών «c» στους χάρτες: εκτός από τα κριτήρια που υπήρχαν ήδη, η Επιτροπή εισήγαγε μια απλούστευση που επιτρέπει στα κράτη μέλη να εκχωρήσει εύκολα τα μη προκαθορισμένα προσόντα «c»-περιοχής σε Just Transition Areas , οι οποίες αντιμετωπίζουν συγκεκριμένες μεταβατικές προκλήσεις.
  • Αυξήθηκε η μέγιστη ένταση ενίσχυσης για την υποστήριξη των στόχων της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και της Ψηφιακής Στρατηγικής , επιτρέποντας πρόσθετα κίνητρα για επενδύσεις στις μειονεκτούσες περιοχές της ΕΕ. Επιπλέον, οι κατευθυντήριες γραμμές περιλαμβάνουν διάφορα επιδόματα έντασης ενίσχυσης: (i) για τις εξόχως απόκεντρες περιοχές, (ii) για τις παραμεθόριες περιοχές, (iii) για τις περιοχές με δίκαιη μετάβαση στις πιο μειονεκτούσες περιοχές και (iv) για τις περιοχές που αντιμετωπίζουν απώλεια πληθυσμού. Οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) διατηρούν επίσης υψηλότερες μέγιστες εντάσεις ενίσχυσης από τις μεγάλες επιχειρήσεις.
  • Ισχύς των χαρτών περιφερειακών ενισχύσεων για την περίοδο 2022-2027, με μια ενδιάμεση αναθεώρηση που προβλέπεται για το 2023 με βάση επικαιροποιημένα στατιστικά στοιχεία που αντικατοπτρίζουν τις πρόσφατες οικονομικές εξελίξεις και επιτρέποντας στις περιφέρειες να επιστρέψουν από την κρίση.
  • Γενική απλούστευση της δομής των κατευθυντήριων γραμμών, αποσαφήνιση ορισμένων ορισμών και ορολογίας και ορισμένων στοχοθετημένων αλλαγών υπό το φως της ευρωπαϊκής πράσινης συμφωνίας και των βιομηχανικών και ψηφιακών στρατηγικών της ΕΕ. Για παράδειγμα, το τομεακό πεδίο εφαρμογής των κατευθυντήριων γραμμών ενημερώθηκε, καθώς και τα κριτήρια που χρησιμοποιήθηκαν για την εξισορρόπηση του θετικού αντίκτυπου της ενίσχυσης έναντι των αρνητικών του επιπτώσεων στον ανταγωνισμό και το εμπόριο. Αυτή η αξιολόγηση μπορεί τώρα να λάβει επίσης υπόψη άλλα θετικά και αρνητικά αποτελέσματα, όπως σημαντική συμβολή στην πράσινη και ψηφιακή μετάβαση ή σε ορισμένες σχετικές αρνητικές εξωτερικές συνέπειες.

Ταυτόχρονα, οι κατευθυντήριες γραμμές για τις περιφερειακές ενισχύσεις διατηρούν ισχυρές διασφαλίσεις για να αποτρέψουν τα κράτη μέλη από τη χρήση δημόσιου χρήματος για να προκαλέσουν τη μετεγκατάσταση θέσεων εργασίας από ένα κράτος μέλος της ΕΕ σε άλλο, κάτι που είναι απαραίτητο για τον θεμιτό ανταγωνισμό στην ενιαία αγορά.

Οι αναθεωρημένες κατευθυντήριες γραμμές για τις περιφερειακές ενισχύσεις θα τεθούν σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2022, επιτρέποντας αρκετό χρόνο στα κράτη μέλη να προετοιμάσουν τους χάρτες περιφερειακών ενισχύσεων. Τα κράτη μέλη μπορούν πλέον να κοινοποιούν τους μελλοντικούς χάρτες περιφερειακών ενισχύσεων στην Επιτροπή, οι οποίοι θα υπόκεινται σε μεμονωμένες αποφάσεις.

Ιστορικό

Η Ευρώπη χαρακτηριζόταν πάντα από σημαντικές περιφερειακές ανισότητες όσον αφορά την οικονομική ευημερία, το εισόδημα και την ανεργία. Οι περιφερειακές ενισχύσεις αποσκοπούν στη στήριξη της οικονομικής ανάπτυξης σε μειονεκτικές περιοχές της Ευρώπης, διασφαλίζοντας παράλληλα ίσους όρους ανταγωνισμού μεταξύ των κρατών μελών. 

Στις κατευθυντήριες γραμμές για τις περιφερειακές ενισχύσεις, η Επιτροπή καθορίζει τους όρους υπό τους οποίους οι περιφερειακές ενισχύσεις μπορούν να θεωρηθούν συμβιβάσιμες με την εσωτερική αγορά και καθορίζει τα κριτήρια για τον προσδιορισμό των περιοχών που πληρούν τους όρους του  άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχεία α) και γ) )  της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (περιοχές α και γ αντίστοιχα). Τα παραρτήματα των κατευθυντήριων γραμμών προσδιορίζουν τις πλέον μειονεκτούσες περιφέρειες, τις λεγόμενες «περιφέρειες α», οι οποίες περιλαμβάνουν τις εξόχως απόκεντρες περιφέρειες και περιφέρειες των οποίων το κατά κεφαλήν ΑΕγχΠ είναι χαμηλότερο ή ίσο με το 75% του μέσου όρου της ΕΕ και περιφέρειες », που αντιπροσωπεύουν πρώην« α-περιοχές »και αραιοκατοικημένες περιοχές.

Τα κράτη μέλη μπορούν τώρα να ορίσουν τις λεγόμενες «μη προκαθορισμένες γ-περιοχές», έως και τη μέγιστη προκαθορισμένη κάλυψη γ (για την οποία υπάρχουν επίσης αριθμοί στα παραρτήματα Ι και ΙΙ των κατευθυντήριων γραμμών) και σύμφωνα με ορισμένα κριτήρια . Τα κράτη μέλη πρέπει να κοινοποιήσουν στην Επιτροπή την έγκρισή τους για χάρτες περιφερειακών ενισχύσεων.

Επομένως, οι κατευθυντήριες γραμμές περιέχουν επίσης κανόνες βάσει των οποίων τα κράτη μέλη μπορούν να καταρτίσουν χάρτες περιφερειακών ενισχύσεων για να προσδιορίσουν σε ποιες γεωγραφικές περιοχές οι εταιρείες μπορούν να λάβουν περιφερειακές κρατικές ενισχύσεις (ενισχυόμενες περιοχές) και σε ποιο επίπεδο (ένταση ενίσχυσης).

Στο πλαίσιο της συνεχιζόμενης αναθεώρησης των κανόνων ανταγωνισμού από την Επιτροπή για να εξασφαλιστεί ότι είναι κατάλληλοι για το μεταβαλλόμενο περιβάλλον της αγοράς, η αξιολόγηση των κατευθυντήριων γραμμών για τις περιφερειακές ενισχύσεις ξεκίνησε τον Ιανουάριο του 2019 . Η αξιολόγηση πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο ενός « ελέγχου καταλληλότητας » των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις που εγκρίθηκαν ως μέρος του πακέτου εκσυγχρονισμού των κρατικών ενισχύσεων του 2012 , το οποίο στοχεύει να αξιολογήσει εάν οι ισχύοντες κανόνες εξακολουθούν να είναι κατάλληλοι για σκοπούς. Η αξιολόγηση βασίστηκε σε εσωτερικές αναλύσεις από την Επιτροπή και σε δημόσιες διαβουλεύσεις, καθώς και, σε ορισμένες περιπτώσεις, μελέτες που εκπονήθηκαν από εξωτερικούς συμβούλους ή στοχευμένες διαβουλεύσεις συγκεκριμένων ενδιαφερομένων.

Στις 30 Οκτωβρίου 2020, η Επιτροπή δημοσίευσε έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής , στο οποίο συνοψίζονται τα αποτελέσματα αυτής της αξιολόγησης. Η αξιολόγηση κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, συνολικά, το σύστημα και οι κανόνες ελέγχου των κρατικών ενισχύσεων είναι κατάλληλοι για τον σκοπό. Ωστόσο, μεμονωμένοι κανόνες, όπως οι κατευθυντήριες γραμμές για τις περιφερειακές ενισχύσεις, χρειάστηκαν κάποια προσαρμογή, υπό το φως της πρόσφατης ευρωπαϊκής πράσινης συμφωνίας και των βιομηχανικών και ψηφιακών στρατηγικών της ΕΕ.

Δεδομένου ότι οι κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις αποτελούν ζωτικό μέρος της πράσινης μετάβασης, σύμφωνα με την ανακοίνωση της Επιτροπής για την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία και τα αποτελέσματα του ελέγχου καταλληλότητας, η Επιτροπή ανακοίνωσε να αναμείνει την αναθεώρηση των σχετικών κατευθυντήριων γραμμών για τις κρατικές ενισχύσεις έως το τέλος του 2021 Σε αυτές περιλαμβάνονται οι κατευθυντήριες γραμμές για τις περιφερειακές ενισχύσεις, η επικοινωνία IPCEI, το πλαίσιο RDI, οι κατευθυντήριες γραμμές χρηματοδότησης κινδύνων, οι περιβαλλοντικές και ενεργειακές οδηγίες και οι σχετικές διατάξεις του GBER Οι άλλοι κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις που αποτελούσαν μέρος του ελέγχου καταλληλότητας θα αναθεωρηθούν μεσοπρόθεσμα.