Τα προ-εντομοκτόνα είναι ουσίες που εκδηλώνουν τη δράση τους, μόνο, εφόσον προσληφθούν και ενεργοποιηθούν, εντός των οργανισμών που στοχεύουν. Χρησιμοποιούνται σε εφαρμογές που απαιτούν χαμηλή τοξικότητα, όπως για την εκλεκτική αντιμετώπιση του «παρασίτου Βαρρόα», το οποίο ζει πάνω στη μέλισσα και αποτελεί ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα της μελισσοκομίας παγκοσμίως, καθώς έχει συνδεθεί με τη μείωση των πληθυσμών των μελισσών.
Η ομάδα του Καθ. Ιωάννη Βόντα, του εργαστηρίου Γ. Φαρμακολογίας του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών και των συνεργατών του, με κύριο ερευνητή τον υποψήφιο διδάκτορα Σπύρο Βλογιαννίτη, ανακάλυψε ένα νέο μηχανισμό, υπεύθυνο για την ανθεκτικότητα του «Βαρρόα» στα παρασιτοκτόνα. Το «Βαρρόα» κατάφερε να αναστείλει το μηχανισμό ενεργοποίησης του προ-εντομοκτόνου “coumaphos”.
Στα ανθεκτικά παράσιτα μειώνονται, δραματικά, τα επίπεδα της υπεύθυνης για την ενεργοποίησή του, κυτοχρωμικής οξειδάσης, με αποτέλεσμα το φάρμακο να εισέρχεται μεν στο «Βαρρόα», να μη «δηλητηριάζει» το παράσιτο δε, όπως ακριβώς δηλαδή συμβαίνει και στη μέλισσα.
Ο μηχανισμός προκαλεί εντυπωσιακά επίπεδα ανθεκτικότητας και πρακτικά, αδρανοποιεί το παρασιτοκτόνο. Προς το παρόν, έχει πολύ περιορισμένη γεωγραφική έκταση. Το ενδιαφέρον της μελέτης έγκειται στο ότι, ένας τέτοιος μηχανισμός, είναι πολύ σπάνιος στα βιολογικά συστήματα, δεν είχε ποτέ αναφερθεί για παρασιτοκτόνα, ή φυτοφάρμακα. Η εργασία δημοσιεύτηκε στα χρονικά της επιθεώρησης της Αμερικανικής Ακαδημίας Επιστημών (PNAS).
Τα ευρήματα τροποποιούν αντιλήψεις, σε σχέση με τα προ-εντομοκτόνα, αλλά και ανοίγουν δρόμους για το σχεδιασμό πιο αποτελεσματικών και φιλικών στο περιβάλλον φυτοπροστατευτικών.
Συντονιστής Δράσης, κ. Ιωάννης Βόντας,
Καθηγητής Γεωργικής Φαρμακολογίας,Τμήματος Επιστήμης Φυτικής Παραγωγής
(Η βαρρόα είναι ένα μικροσκοπικό, παρασιτικό αρθρόποδο που συγκαταλέγεται στα ακάρεα)